Zachowek „Dobry Znak” nr 18 (53) 15.10.2010

 

Często zadawanymi pytaniami prawnymi są pytania dotyczące kwestii, jaką jest instytucja zachowku.

Czym zatem jest zachowek? W świetle przepisów prawa cywilnego, a w szczególności kodeksu cywilnego, zachowek to instytucja prawna ściśle wiążąca się z dziedziczeniem testamentowym. Należy zauważyć, że zachowek ma na celu ochronę wszystkich tych, którzy nie zostali uwzględnieni w testamencie, a dziedziczyliby, gdyby było przeprowadzone postępowanie ustawowe (w przypadku braku testamentu) po zmarłym spadkodawcy.

Istotnym może wydać się fakt, że aby instytucja zachowku mogła być „powołana do życia”, muszą być spełnione ku temu warunki. Są nimi w szczególności: fakt przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu, termin stanowiący wniesienie odpowiedniego pisma procesowego wszczynającego postępowanie w sądzie w przedmiocie sprawy do 3 lat od dnia otwarcia spadku oraz brak zapisu w testamencie mającego na celu wydziedziczenie zstępnych i innych osób wchodzących w skład kręgu najbliższych spadkobierców po zmarłym testatorze. Oznacza to, iż jeżeli ktoś w testamencie został wydziedziczony przez zmarłego lub też zrzekł się prawa do spadku, nie może wystąpić do sądu o zachowek.

Czym jeszcze charakteryzuje się instytucja zachowku? Należy mieć na względzie, że w przypadku wszczęcia postępowania zachowek w Sądzie, osoby ubiegające się o przedmiotowy zachowek, po spełnieniu warunków, o których była mowa powyżej, mogą uzyskać 1/2 tego, co uzyskaliby w drodze dziedziczenia ustawowego. W niektórych przypadkach wysokość zachowku dochodzi do 2/3 tego, co można by było uzyskać w drodze dziedziczenia ustawowego, gdyby takowe było, ale o tym stanowi ustawa, a ściślej rzecz ujmując art. 991 k.c. i następne.

Należy też pamiętać, że przy obliczaniu wartości zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się darowizny uczynione przez spadkodawcę za jego życia, przy czym nie dolicza się do zachowku drobnych darowizn zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od daty otwarcia spadku, oraz darowizn poczynionych na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Podsumowanie

Podsumowując niniejszą kwestię, należy zauważyć, że zachowek to instytucja prawna mająca na celu zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim tym, którzy nie zostali uwzględnieni przez spadkodawcę w testamencie, a byli z nim związani „więzami krwi” przy jednoczesnym spełnieniu warunków, o których była mowa powyżej. W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zachowek np. wystąpi do sądu zbyt późno z pismem procesowym w przedmiocie sprawy lub zostanie wydziedziczona w testamencie albo zrzeknie się prawa do spadku, może liczyć się z tym, że zachowku nie otrzyma.

LEGALIW s.c. ul. Ogrodowa 14 lok 1,