Sądowy dział spadku „Dobry Znak” nr 19 (54)

Drugim krokiem prowadzącym do „definitywnego” uzyskania odziedziczonego majątku przez spadkobierców jest dział spadku wraz z wyjściem ze współwłasności.

Dział spadku wraz ze zniesieniem współwłasności ma na celu podzielenie odziedziczonego przez spadkobierców majątku wedle orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia przedmiotowego spadku, czyli wg udziałów, jakie należą się spadkobiercom po zmarłym, w świetle stwierdzenia jego nabycia. Istotą zatem działu spadku w tym przypadku jest wyodrębnienie każdego udziału spadkobierców i jego urzeczywistnienie w taki sposób, aby każdy ze spadkobierców mógł rozporządzać swoją częścią niezależnie od innych spadkobierców.

Odpowiednie pismo procesowe wnosi się do sądu z propozycją podziałową masy spadkowej wg udziałów, o których stanowi stwierdzenie nabycia spadku. Nadto należy podać wartość przedmiotu sprawy stanowiącą wartość majątku odziedziczonego w postępowaniu spadkowym, gdyż sąd rozpatruje dział spadku w aspekcie wartościowym i ilościowym, zgodnym ze stwierdzeniem, jakie zostało wydane w przedmiocie nabycia spadku. Nie bez znaczenia jest również kwestia spłat w przypadku chęci objęcia większych udziałów przez spadkobierców względem tych, wobec których udziały te uszczupli się siłą rzeczy.

Istotnym  w tym postępowaniu jest fakt korzystania przez spadkobierców ze spadku do chwili wystąpienia do sądu o dział spadku. Ma to bowiem istotne znaczenie mające wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowym zakresie. Jeżeli natomiast przedmiotem działu jest gospodarstwo rolne, współspadkobiercy powinni w szczególności podać dane dotyczące okoliczności przewidzianych w przepisach kodeksu cywilnego. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli sąd może przyznać gospodarstwo rolne temu, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, a jeżeli warunki takie spełnia kilku współspadkobierców lub nie spełnia ich żaden z nich, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia. Są jeszcze inne warunki w przedmiocie sprawy, o których  stanowią przepisy kodeksu cywilnego, ale o tym szerzej w art. 214 k.c. i n.

Należy wszelako zauważyć, iż w postępowaniu o dział spadku sąd rozstrzyga także o istnieniu zapisów, których przedmiotem są rzeczy lub prawa należące do spadku, jak również o wzajemnych roszczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych, o czym stanowi art. 686 k.p.c.

Podkreślenia wymaga fakt, że jeżeli cały majątek spadkowy lub poszczególne składniki wchodzące w jego skład stanowią współwłasność z innego tytułu niż dziedziczenie, dział spadku i zniesienie współwłasności mogą być połączone w jednym postępowaniu, co ma również odzwierciedlenie w kosztach, jakie ponosi wnioskodawca przy chęci wniesienia takiego wniosku do sądu.
Pamiętać także należy, że wszczęcie postępowania o dział spadku przerywa termin zasiedzenia, co oznacza, że samo stwierdzenie nabycia spadku takiej mocy prawnej nie ma.

Podsumowanie

Podsumowując, należy zauważyć, że dział spadku jest dyscypliną prawną mającą na celu jakoby uwieńczenie kwestii związanych z wyodrębnieniem udziału spadkowego należnego spadkobiercom, w taki sposób, żeby mogli oni rozporządzać swoją częścią, przypadającą im w udziale bez żadnych przeszkód. Co więcej, sądowy podział masy spadkowej ma jednak „silniejszą moc” w porównaniu z podziałem dokonanym u notariusza.

LEGALIW s.c. ul. Ogrodowa 14 lok 1,
05 – 200 Wołomin. www.legaliw.pl